بسم الله الرحمن الرحیم

خطبه شماره 19

جلسه اول                                                         15/1/90

وَ هُوَ یَخطُبُ   = آنحضرت خطاب می خواند            عَلی مَنَبرِ الکوفه = در منبر کوفه

فَمَضی = در ضمن                                                    فی بَعضِ = بعضی از

کَلامِهِ = کلامش                                                      شیُ = مطلبی را

اِعتِراضِهِ = برای اعتراض به                                        اَشعَت = اشعث فرمود         

فَقال = پس گفت                                           یا امیرالمومنین  = یا امیرالمومنین

هذِهِ عَلیکَ  = این کلمه به ضرر توست                    لالَکَ = نه به نفع تو   

فَخَضَ = فرود آورد                                                     علیه السلامُ = علی (ع)    

اِلیهِ  = به سوی او                                                  بَصَرَهُ  = چشمهایش را  

ثُمَّ قالَ = پس فرمود                                                 مُایُدریکَ = چه چیز دانا کرد ترا

ما عَلَیَّ  = چه به نفع من است                                    مِمّالی  = و چه به ضرر من  

عَلیک لَغتُه اللّهِ =بر تو باد لعنت خدا            وَ لَعنَتُ الّلاعِنین = و لعنت لعنت کنندگان  

حائِکَ = بافنده ( جولا )                                            اِبنِ حائکِ  = پسربافنده

منافِق ابن کافِر = منافق پسر کافر               

تفسیر :

آنجا که پست ترین فردی به تکامل یافته ترین انسان تعیین تکلیف می کند .

افرادی که در پستی های حیوانی زندگی می کنند بر دو نوع عمده تقسیم می شوند .

نوع یکم : افراد پست هستند که با شکل و لباس انسانی در میان انسانها زندگی می کنند و در حقیقت از مختصات انسانی همان کالبد و لباس انسان را دارند . اینان تنها خود را می بینند و خود را می پرورانند و قدرت بیرون آمدن از خود را ندارند . ضرر اینان اغلب متوجه خودشان است و درباره تباهی خودگام بر می دارند و شعاع ضررشان بر دیگر انسانها بسیار محدود است . زیرا قدرت ندارند در مقابل مردم جز آنچه هستند خود را نشان دهند و مردم را بفریبند .

نوع دوم : افرادی هستند از مقداری آگاهی و توانایی که بتوانند یک شخصیت ثانوی و آراسته به جامعه  تحویل بدهند برخوردار می باشند . این نوع افراد شخصیت دروغین دارند از فریب دادن خانواده گرفته تا فریب دادن فرد و جامعه پیشتاز می باشند و با قیافه دروغین خود را رهبر و سیاستمدار و فیلسوف معرفی می کنند اینان خوب و بد و زشت و زیبا و ضرر و نفع را از زندگی خود منحرف کرده اند و تدریجاً با شخصیت کاذب خود حق تعیین سرنوشت حیات انسانها را به خود می دهند و با تمام وقاحت قیافه حاکمیت به خود             می گیرند . اشعث بن قیس از این نوع پست صفتان بوقلمون صفت و غوطه ور در لجن خودخواهیها بود .

این مغز مشوش که می خواهد علی بن ابیطالب (ع) را ارشاد نماید که با لزاک در یکی از آثار قلمی زیبایش چنین گفته است به من می گفتند که قدرت خداوند بی نهایت است اما زمانیکه فرد احمق و پستی را دیدم و رفتارش را مشاهده کردم آنجا فهمیدم که خداوند چقدر قدرت دارد که حماقت بی نهایت را زیر جمجمه اینفرد احمق گنجانیده است هر چند بالزاک با مطرح کردن این جمله هنر طنز خود را به نمایش گذاشته چون خداوند هیچکس را احمق نیافریده و این خود انسان است که استعداد منطق را ضایع می کند اما زمانیکه انسان اشعث بی نهایت زیر صفر را می بیند که بر امیرالمومنین ضرر و نفع تعلیم می دهد می فهمد که انسان احمق و پست چگونه فردی است .

او که بر امیرالمومنین دلسوزی می کند مانند دلسوزی خفاش بر همه ساکنان و موجودات کرات منظومه شمسی است .

عَلَیکَ لَعنَتهُ اللهِ لَعنَتهُ اللّاعِنِین

« در لعنت خدا و لعنت کنندگان بر تو باد »

تا کسی با اختیار به عوامل رحمت خداوند به مبارزه برنخیزد و مستحق لعنت خداوندی نمی گردد . لعنت شدگان قرآنی .

1- کفر            اِن الله لَعَنَ الکافرین وَ اَعَدَّ لَهُم سَعیراً              سوره احزاب آیه 64

« خداوند بر کافرین لعنت نموده و برای آنان دوزخ را آماده کرده »

2- پیمان شکنی            فَیما نَقضِهِم مِیثاقَهُم لَعنّاهُم وَ جَعلنَا قُلوَبهُم قاسِیه  

سوره مائده آیه 13

« به جهت اینکه پیمانهای خود را شکستند بر آنان لعنت نمودیم و در دلهایشان قساوت قرار دادیم »

نه اینکه خداوند قساوت قرار دهد بلکه خود عمل خاصیت قساوت دردل دارد .

3- ایمان به جبت طاغوت و پیروی از طغیانگران            « سوره نساء 52 »

4- نفاق            « سوره توبه آیه 68 »

5- مخالفت با خدا و اذیت رسول خدا              سوره احزاب آیه 57

6- فساد در روی زمین و بریدن از خویشاوندان              سوره محمد (ص) آیه 23

7- کتمان حقیقت کنندگان                  سوره بقره آیه 159

8- اسناد ناتوانی به خداوند

وَ قالَتِ الیَهُودُ یَدُ اللهِ مَغوُلَه غُلَّت اَیدیهِم وَ لَغُوِ بِما قالو        سوره مائده آیه 64

« و یهود گفتند دست خداوندی از فعالیت بسته شده است دست آنان بسته است آنان در نتیجه افترایی که به خداوند بسته اند مورد لعنت خداوندی قرار گرفته اند »

9- دروغگویی     ثُمَّ نَبتَهِل فَنَجعَلَ لَعنَته اللهِ عَلَی الکاذِبین    سوره آل عمران آیه 61

« پس با یکدیگر مباهله کنیم ( دروغگو را نفرین کنیم ) و لعنت خداوندی را بر دروغگویان قرار دهیم » .

10- ستمکاری                         اَلا لَعنتهُ الله عَلَی الظّالِمینَ                      سوره هود آیه 18

« آگاه باشید لعنت خداوند بر ستمکاران باد »

11- انکار آیات خداوندی                    سوره هود آیه 59 و 60

12- کبر و نخوت                                 سوره حجه آیه 35

هیچ سقوطی برای بشر بدتر از لعنت خداوند نیست و در مورد بررسی دوازده مورد از لعنت خداوند همگی با آگاهی و اختیار با عوامل رحمت الهی به مبارزه  بر می خیزند و مورد لعنت قرار می گیرند . بطوریکه  نشان می دهد اشعث از این اوصاف بسیاری را دارا بوده است او در اکثریت آزار و اذیت امیرالمومنین دست داشته است و از سران منافقین بوده است امیرالمومنین که مولانا درباره او می گوید :

تو ترازوی احد خوبوده ای                    بل زبانه هر تراز و بوده ای

بازباش ای باب رحمت تا ابد                 بارگاه ما له کفواً احد

حائِکُ بنُ حائک مُنافِقُ بن کافِر

« بافنده پسر بافنده منافق پسر کافر »

این جمله حضرت دشنام نیست بیان واقعیت است .

اصطلاح بافنده یکی از دو معنی را دربردارد .

1- بافندگی به معنای رایج که بیان می شود مثلاً فلسفه می بافد . خیالبافی می کند امام صادق فرموده است بافنده کسی است که به خدا و پیامبرش ببافد و امیرالمومنین فرمود بافندگان یاران خوارج خواهند بود .

2- بافندگی به معنی لغوی مانند بافتن پارچه و فرش و گلیم این شغل در زمان  جاهلیت در یمن مخصوص پست ترین افراد بوده است .

یعنی کاری که از نظر اندیشه و فکر هیچ کاربردی ندارد لذا موجب رکود تفکر شده و فرد را جاهل بار می آورد .

امام صادق (ع) می فرمایند با معلمان مکتبی و بافندگان مشورت نکنند زیرا عقول آنان را کداست .

امیرالمومنین نیز درباره اشعث که بافنده پسر بافنده فرمود یعنی جاهل پسر جاهل . اما قیس پدر اشعث که حضرت کافر می فرماید احتیاج به استدلال ندارد و منافق بودن خود اشعث روشن تر از آن است که احتیاج به اثبات داشته باشد او خود در زمان امیرالمومنین از سران منافقین بود دخترش همسر امام حسن بود و خودش در اکثریت توطئه ها به علیه علی (ع) نقش داشت .