بسم الله الرحمن الرحیمعلی (ع)

بقیه خطبه شماره 18

قسمت آخر                                                                  16/12/89

وَاللّهُ سُبحانَهُ  = خداوند سبحان                    یَقُولُ = می فرماید    

ما فَّرطنا = قصور نکرده ایم ما                      فی الکتابِ = در کتاب

مِن شیئی = از چیزی                                      و قالَ = و می گوید

فیهِ = در قرآن                                               تِبیانُ = شرح بیان         

کُلّ شیئی = همه چیز هست                        وَ ذَکَرَ  = و ذکر کرده است خداوند     

اَنَّ الکِتابَ  = همانا کتاب ( قرآن )              یُصَدِّقُ = تصدیق می کند  

بَغِضَهُ = بعضی از آیاتش                                بَعضاً = بعض دیگر را    

وَ اَنَّهُ  = و البته در قرآن                               لا اختلاف  = نیست اختلافی

فیهِ = در آن                                                 وَلَو = و اگر

کانَ = بود                                                     مِن عِند  = از نزد

غَیرِالله =غیر از خداوند                                لَوَجَدو = می یافتند  

فیهِ = در آن                                                   اختلافاً  = اختلافی

کَثیراً = بیشتر                                             وَ اِنَّ القُرآن = و همانا قرآن

ظاهِرَهُ = ظاهرش                                          اَنیق = زیبا و شگفت آور است

وَ باطِنَهُ = و باطنش                                       عَمیقٌ = ژرف و عمیق است

وَ لا تُفَنی = و پایان نمی یابد              عَجائِبَهُ = مسائل محبتش

وَ لا تُکشَفُ = و برطرف نمی شود                 الظّلماتُ = تاریکی ها

اِلاّبِهِ  = مگر با قرآن                                       

 

تفسیر : علی


« بحث مختصری در اعجاز قرآن »

هیچ کتاب و اثری از مغز بشری درباره حقیقت جهان هستی و انسان و انسانیت تراوش نکرده مگر اینکه انواعی از محتویات قرآن در آن اثر وجود دارد کجاست آن کتاب که ازعهده توضیح نهایی حقیقت انسان و شئون او بر می آید و هیچ افراط و تفریطی در آن وجود ندارد.

کجاست آن کتابی که آورنده اش هم مخاطب قرار بگیرد . آیا تاکنون کتابی را سراغ داریم که بدون کوچکترین تناقض گویی پیچیده ترین مسائل جهان هستی را حل نماید اگر با دقت این کتاب را مرور کنیم برای اثبات الهی بودن که ساخته و پرداخته مغز بشری نیست می توانیم مسائل زیر را مورد بررسی قرار دهیم :

1- اشراف و سلطه ای که خواننده آگاه در آیات قرآنی احساس می کند این احساس در هیچ کتاب بشری به وجود نمی آید در آیات زیر دقت نمائیم :

« وَ قَضی رَبُّکَ اَلّا تَعبُدُو اِلاّ اِیّاه »                       سوره اسراء آیه 23

( و پروردگار تو حکم کرده است که نپرستی مگر او را )

در این آیه مقصود جریان مشیت الهی است که در نظام هستی انسانها تثبیت کرده است یعنی عقل و فطرت انسانها را طوری تعبیه کرده که بهترین وسیله وصول به هدف اعلای زندگی خداشناسی است این جمله نمی تواند از مغز یک انسان محدود که خودنیازمند سایر موجودات است تراوش کند .

« یا اَیُهَّا اِلانسانُ اِنَّکَ کادِحٌ اِلی رَبِّکَ کَدحاٌ فَمُلا قیه »

( ای انسان تو در حالت شدیدترین کوشش و تلاش به دیدار پروردگارت نائل                 خواهی گشت )                      سوره انشقاق آیه 6

با اشراف تمام به ماهیت انسان و هدف نهایی او و سیری را که باید در رسیدن به آن هدف سپری کند سرنوشت اساسی او را تعیین می کند امکان ندارد این جمله از کسی صادر شود که خود جزئی از انسانهای غوطه ور در طبیعت است . نام علی (ع)

2- عدم تناقض در آیات قرآنی

با اینکه قرآن در دوران پر تلاطم و پر از رویدادهای ضد و نقیض زندگی پیامبر اکرم (ص) نازل شده است اما لحن آیات به هیچ وجه متضاد نمی باشد در صورتیکه در قرآن مسائل گوناگون جهان بینی و اصول مربوط به تفسیر انسان در رابطه انسان با خدا و رابطه جهان با خدا و رابطه انسان با جهان و رابطه انسان با انسان مطرح شده است بدون اینکه تناقض و تضادی بین آنها وجود داشته باشد با اینکه قرآن نه کتاب علمی معمولی نه کتاب فلسفی است .

3- نفوذ شگفت انگیز آیات قرآنی در همه سطوح روانی آدمی

یعنی قرآن در درجه ای از فصاحت و بلاغت قرار گرفته است که موجب بروز جذبه روانی مافوق شعر می گردد حدود 6666 آیه همه این امتیاز را دارند و هیچکدام از آیات مخالف عقل و منطق نمی باشد و به جهت توافق آیات با فطرت انسان آرامش واقعی به روان انسان می دهد .

البته این نکته را در نظر می گیریم که اینگونه بهره برداری عالی از قرآن مخصوص به درک کمال و گرایش به آن دارند و نیروی تمیز حق از باطل را درونشان به جهت آلودگی های پست حیوانی خفه نکرده اند .

« وَ اِنَّ القُرآنَ ظاهِرَهُ انیق »

( و ظاهر قرآن زیبا و شگفت انگیز است )

ظاهر قرآن زیباست یعنی در عین حالیکه همه حقایق عالم را بیان می فرماید اما با زبان ساده و همه فهم می گوید بطور مثال وقتی از ستم و ستمکاری قرآن سخن می گوید . چنان ساده  و روان است که عاقلان براحتی درک می کنند که ستمگر مورد غضب الهی قرار می گیرد هم در این دنیا و هم در جهان دیگر .

و یا اینکه هر گونه کار و اندیشه و گفتاری که از انسان سرمیزند موجی در روح آدمی پدید می آورد که به وسعت عالم هستی است .

این جهان کوه است و فعل ماندا                        سوی ما آیدنداها را صدا

« لا تَفنی عَجائبُهُ وَ لا تَنَقضی غَرائبُهُ وَ لا تُکشَفُ الظُّلَماتُ اِلّابِهِ »

( شگفتی های قرآن فناناپذیر است و معانی بی نظیرش را پایانی نیست و تاریکیها بدون  استمداد از آن مرتفع نخواهد گشت ) .

جریان قرآن در فضای تاریخ مانند جریان خورشید و ماه است .

امتیاز دیگر قرآن که بهترین دلیل اعجاز آن است همانا قرار گرفتن قرآن فوق تغییر و دگرگونیهاست که در جوامع انسانی بروز می کند به این معنی که در قلمرو انسان و جهان ثابتهایی وجود دارند و وجود خواهند داشت بقول مولانا :

قرنها بگذشت این قرن نویست                           ماه آن ماه است و آب آن اب نیست

فضل آن فضل است عدل آن عدل هم              گرچه مستبدل شد این قرن و اعم

قرنها بر قرنها رفت ای همام                               وین معانی برقرار و بردوام

شد مبدل آب این جو چندبار                            عکس ماه و عکس اختر برقرار

پس بنایش نیست بر آب روان                           بلکه بر اقطار اوج آسمان

ثابت عبارتست از حقیقتی مقرر شده ائم از اینکه متحرک باشد یا ساکن پویا باشد یا ایستا مثلاً شروع زندگی یک جاندار از یک مرحله پست و تحرک آن به سوی رشد و کمال ثابت است و یعنی امکان ندارد روزی برسد که خلقت فیل از پانزده سالگی شروع شود و به حال نطفه برگردد .