بسم الله الرحمن الرحیم

خطبه شماره 25

جلسه اول                                     7/9/90

به آن حضرت پشت سر هم خبر رسید که یاران معاویه به شهرها مسلط شده اند و از یمن دو والی حضرت که عبیداله بن عباس و سعیدبن نمران باشند پیش حضرت آمدند موقعی که پسر بن ابی ارطاه فرمانده خونخوار معاویه به آنها غالب شد ( در حالیکه این دو نفر ترک محل ماموریت کرده بودند ) حضرت به پاخواست به منبر رفت در حالی که ناراحت بود به جهت سستی نمودن یارانش از شرکت در جهاد و مخالفت نمودن آنها با رأی و تصمیم آن حضرت ، سخت دلتنگ بود و فرمود :

ماهِیَ = نیست آن                            اِلا الکُوفَهَ = مگر کوفه در دست من          

اَقبِضُها = می بندم                           وَ اَبسُطِها  = و می گشایم آن را   

اِن لم = اگر نباشی ( ای کوفه )             تَکوُنی = برای من       

اِلّا اَنتِ = مگر تو                            تَهَبُ = در حالیکه می وزد      

اَعاصُیرکَ  = گرد بادهایت                 فَقَبّحکَ اللّهُ = پس خدا ترا زشت بدارد

وَ تَمَثَّل = و تمسک نمود                     بقول الشاعِرِ = به گفته شاعر        

لَعَمرِ = سوگند به زندگانی                   اَبیکَ = پدرت

اَلخَیر = نیکوی تو                            یاَ عمرِوُ = ای عمر

اِننّی = من                                     عَلی وضَّرٍ = بهره ای ندارم از این ظرف


من = از                                       ذالاِ ناءِ = ته مانده ای

قلیلٍ = کم                                     ثُمَّ قالَ علیه السلام  = پس فرمود

اُنبِئتُ = بمن خبر داده اند                    بُسراً = بُسر

قَد اِطَّلَعَ = سرزایرشده                        اَلیَمَن= به یمن

وَ اِنّی = و البته من                           وَالله = به خدا سوگند

لَاَظُّنُ = گمان می کنم                         اَنَّ هولاءِ  = البته که این

اَلقُومَ = قوم                                   سَیُدالوَن = بزودی خواهند گرفت دولت را

مِنکُُم = از شما                                بِاِجتماعِهِم = چون ایشان اتفاق دارند

عَلی باطِلِهِم  = بر باطلشان                  وَ تَفَرّقِکُم = و متفرق هستید شما

عَن حَقَّکُم = در راه حق تان                         وَ بِمَعصیِتَکُم = و نا فرمانی می کنید

اِمامَکُم = به رهبر و امامتان                 فیِ الحَقّ  = درباره حق

وَ طاعَتِهِم = و اطاعت می کنند              اِمامَهُم = به امامشان

فی الباطِلِ= در کارهای باطل        وَ بِاَدائِهُم الاَمانَه = و اداء امانت می کنند آنها

اِلی صاحِبِهم = به صاحب و رئیس خود    وَ خیانَتِکُم = و شما خیانت می کنید

وَ بِصَلاحِهِم = و درستکار هستند            فی بِلادِهِم = در شهرهای خود

وَ فَسادِکُم = و شما نادرست و فاسد هستید

تفسیر :

چه کند رهبر اسلامی که بادها و آراء و عقاید متضاد همواره در آن جو وزیدن می گیرد .

حقیقت امر این است که هیچ عامل بردگی روحی برای نوع بشر جز خودخواهیها درباره خویشتن وجود ندارد . این عامل از بعد منفی روحیه انسانی روئیده می شود و مثال زنده اش اینکه آنچه بر خود میخواهی بر دیگران نمی خواهی یعنی آنچه برای من مثبت است پس برای تو باید منفی باشد .

من دارای شخصیتم و هیچ اهانتی را درباره شخصیتم نمی پذیرم و شما یا دارای شخصیت نیستید و اگر هستید من اگر اهانت می کنم نباید دلگیر شوید .

چشم باز و گوش بازو این عما                       حیرتم از چشم بندی خدا

اصول اسلامی به ما این حقیقت را تعلیم داده است که :

اِنَّ الاِنسانَ لَفی خُسرٍ اِلَّا الذّینَ آمَنوُ وَ عَمِلُو الصّالِحات

( طبیعت معمولی انسانی قطعاً در خسارت است مگر آنانکه ایمان آورده و عمل صالح انجام می دهند ) ما از مردمان زمان علی بن ابیطالب می پرسیم آیا علی بن ابیطالب (ع) مردی خودخواه بود ؟ نه هرگز زیرا گذشت او از لذائذ دنیا و فداکاریهای او در راه سعادت انسان روشن تر از آن است که نیازی به گفتگو داشته باشد . آیا علی (ع) مال پرست و ثروت اندوز بود ؟ نه هرگز

آیا علی (ع) مقام پرست و جاه طلب بود ؟ نه هرگز زیرا او کمترین حرص و طمعی به مال دنیا نداشت و هم چنین به ریاست و مقام ارزشی قائل نبود .

وقتی عبدالرحمن بن عوف زمامداری جوامع مسلمین را به او پیشنهاد می کند که باید با کتاب و سنت رسول الله و روش دو خلیفه رفتار کند با یک کلمه آری می توانست زمامداری را به دست بگیرد اما با یک نه راستین دست از زمامداری مسلمین کشید و جامعه از سعادت مادی و معنوی بازماند .

پس مردم آن جامعه چگونه می اندیشیدند ؟ و چه می خواستند ؟ و با چه دلیلی جو آن جامعه را با گردبادهای ویرانگر و آرا و عقاید خود تیره و تار کرده بودند . آیا معاویه را می خواستند با حجاج بن یوسف ثقفی ؟بعضی از محققان این پراکندگی در اندیشه را از مختصات نژاد عراقی می دانند .

ابن ابی الحدید می گوید : اهل عراق معروفند به کم اطاعت بودن و ایجاد کننده اختلاف با روسای خود مثالی میزنیم برای روشن شدن مطلب و آن اینکه فرض کنیم مریضی از روی میز شیشه ای را بر می دارد با نیت اینکه شربت است تا بخورد و درمان شود غافل از اینکه شراب است و او را مست می کند او نمی تواند از این مستی نجات یابد هر چند که بسیار فرد عادلی باشد زیرا که شراب اثر وضعی خود را می گذارد هم چنین است بریدن از امام هر چند فرد بسیار مومنی باشد وقتی او امر امام و یا نائب امام را اطاعت نکرد مانند فردی هست است که غافلانه شراب خورده است و این افراد در جامعه نیز اثر منفی گذارده و جامعه را دسته جمعی تباه خواهند کرد .

یعنی برای بدست آوردن حیات اجتماعی صحیح تشکل و تفاهم و مدیریت ضرورت قاطعانه دارد و همین ها را امیرالمومنین (ع) در این خطبه بیان می فرماید :

1- در هدف گیری باطل اجتماعی دارند .

2- پیشوای خود را اطاعت می کنند .

3- در مقابل پیشوای خود عمل به تعهد می کنند .

4- با هدفهای ناحق و باطل تنظیم شهرها و وطن خود می کنند .